"ويتامين B12"

در ادامه بحث معرفي ويتامينها ي محلول در آب در اين مطلب به معرفي ويتامينB12  مي پردازيم.

B12 يا کوبال آمين * يک ويتامين حساس و مهم است . اين ويتامين موجب درمان يک نوع کم خوني خطرناک به نام پرنشيز** مي شود . ويتامين B12 که شايد تا به حال آمپولهاي تقويتي آنرا تزريق کرده باشيد ، آخرين ويتاميني بود که کشف شد . اين ويتامين رابطه نزديکي با اسيد فوليک دارد .

اين ويتامين بسيار حساس است و به سرعت تخريب مي شود . تحمل نور ، حرارت و مواد اسيدي و قليايي را ندارد . حتي در بدن هم به سرعت تخريب مي شود . در حقيقت اگر وسيله خاصي براي انتقال آن به خون وجود نداشت ما اصلاً  B12 دريافت نمي کرديم .

اما اين وسيله خاص چيست؟

با خوردن غذاي حاوي اين ويتامين و ورود آن به دهان همزمان يک عامل پروتئيني ترشح مي شود که به B12 متصل مي شود و محافظت از آن را تا ابتداي روده بر عهده مي گيرد . در مرحله بعد باز هم محافظ ديگري ، به نام فاکتور داخلي *** وجود دارد که يک عاملي پروتئيني ، براي محافظت از B12 در برابر محيط هاي اسيدي و قليايي به شمار مي رود . فاکتور داخلي مثل  گاردي محکم ، B12 را صحيح و سالم تا ديواره روده رسانده و آنرا به خون منتقل مي کند . در خون نيز 2 عامل ديگر موجود است که دست B12 را گرفته به کبد ، استخوانها و ساير اندامها  مي برد.

اما نقش اين ويتامين مهم دربدن چيست؟

B12 در توليد سلولهاي بدن نقش دارد و نقش آن مانند اسيد فوليک، شرکت در همانند سازي ژن هاي هسته سلول است . تکثير سلولي در دستگاه گوارش ، مغز استخوان و بافت عصب با کمک B12 صورت مي گيرد . اگر B12 دريافت نکنيم ظرف حدود يکسال ذخيره موجود در کبد تمام شده و توليد سلولي در اندامهاي ياد شده دچار اختلال مي شود .

· B12 در دستگاه گوارش به توليد سلولهاي مخاطي ديواره کمک مي کند . اگر B12 نباشد زبان متورم و سرخرنگ
مي شود و اختلالات گوارشي مثل اسهال بروز مي کند .

· B12 در مغز استخوان موجب توليد سلولهاي خوني مي گردد ،  در صورت کمبود B12 ، ژنهاي موجود در گلبولهاي قرمز بزرگتر از حد طبيعي شده ،  زود از بين مي روند و فرد مبتلا به کم خوني مگالوبلاستيک ****مي شود .

· B12 در بافت عصبي نقش توليد سلولهاي رشته هاي عصبي را عهده دار است  . کمبود B12 اختلالات عصبي را به همراه دارد که کرخي و لرزش بدن است و سوزش در پاها نيز احساس مي شود .

در صورتيکه تعدادي ازعلائم کمبود B12 ، در شما بروز کرد به پزشک مراجعه کرده و با آزمايش خون ميزانB12 و اسيد فوليک خونتان را کنترل کنيد .

کمبود B12 در چه کساني بروز مي کند ؟

کمبود B12 در افرادي که رژيم گياهي *****صرف دارند و شير و تخم مرغ نمي خورند ، بروز مي کند زيراB12  فقط درمنابع غذايي حيواني موجود است . در افراد کهنسال که ترشح اسيد معده و فاکتور داخلي کاهش مي يابد ، کمبود B12 عارض مي شود  ، در واقع رنگ زرد چهره، زبان سرخ و ناتوانيهاي عصبي را در نتيجه اين کمبود مي دانند . ميزان مورد نياز بدن يک فرد بزرگسال 2 ميکرو گرم است  که در زمان بارداري و شير دهي نياز فرد بيشتر مي شود . افرادي که جراحي معده انجام داده اند و بخشي از معده ، تمام معده يا قسمت انتهاي روده آنها ( ايلئوم ) برداشته شده است ، و کساني که از قرصهاي درمان کننده زخم دستگاه گوارش استفاده مي کنند بيشتر در معرض کمبودB12  هستند .

ويتامينB12 در کدام مواد غذايي موجود است؟

B12 فقط در مواد غذايي حيواني يعني گوشت و فرآورده هاي حيواني مثل شير و تخم مرغ موجود است .

· جگر غني ترين منبعB12  است .

· گوشت گاو ، ماهي تن و قلوه داراي ميزان زيادي B12 هستند .

· شير ، پنير و تخم مرغ نيز ميزان قابل توجهي B12 دارند .

البته معمولا در پروسه پخت مواد غذايي 70 درصد از ويتامين از دست مي رود ؛ به کار گيري روش مناسب پخت بسيار مهم است ، براي پخت هرگز نبايد از جوش شيرين استفاده کرد .

در صورت ابتلا به کم خوني ناشي از کمبودB12 :

 ·  مصرف مکمل يا تزريقB12 طبق دستور پزشک ضروري است .

·  در رژيم غذايي خود مواد حاويB12 فراوان تغذيه کنيد .

·  مصرف ديگر مکمل هاي ويتاميني بيش از نياز ( ويتامين C,B) نيز مي تواند موجب کاهش B12 در بدن شود .

با خوردن چه ميزان  مواد غذايي نياز B12 ما تأمين مي شود ؟

با خوردن غذايي که ، داراي 100 گرم گوشت قرمز يا 200 تا 300 گرم گوشت مرغ است و مصرف 2 ليوان شير يا ماست در روز ، B12 مورد نياز ما تأمين مي شود .

بانوان باردار و افراد مسن نيز با مصرف مرتب جگر مي توانند ، B12 مورد نيازشان را تأمين کنند .

کارشناس تغذيه